U posjeti manastiru Voljavča: Svetinja koja je nadživjela tešku sudbu!

O životu manastira u XVII vijeku ima malo podataka. Na početku vijeka iguman manastira bio je Zaharija. U njegovo vrijeme je, 1607. godine, napisan manastirski tipik, a takođe se pominje i tapija manastira iz 1680. godine.

Na sjeveroistočnim padinama Rudnika, sakriven u gustoj šumi, sedam kilometara od Stragara, nalazi se manastir Voljavča sa crkvom posvećenom Sv. Arhangelima Mihailu i Gavrilu.
Voljavča je zadužbina Mihaila Končinovića, moćnog feudalnog gospodara, podignuta početkom XV vijeka na ostacima stare crkve iz 1050. godine.

Ktitor manastira, koji je bio porijeklom iz Srebrnice (srednjovekovno naselje nedaleko od današnjih Stragara), svoju zadužbinu je bogato obdario imanjima.
Svečano osvećenje crkve izvršio je valjevski mitropolit Teofan, a poslije ktitorove smrti potomci su nastavili da se brinu o porodičnoj zadužbini.

Voljavče podignuta je u graditeljskim tradicijama Moravske škole, u obliku trolista, sa kupolom iznad centralnog prostora i polukružnim apsidama na sjevernoj, istočnoj i južnoj strani.
Brojna oštećenja i preziđivanja u potpunosti su uništila slikanu dekoraciju (za koju se zna da je postojala u XVII veku) tako da danas u unutrašnjosti crkve više nema živopisa.

Preživio tešku sudbinu

Značajne podatke o manastiru daju turski defteri (tadašnje katastarske knjige sa zaduženjem za dažbine). U detaljnom opisu Smederevskog sandžaka 1516. godine kaže se da je manastir izvan deftera, a da je manastir dosta dobrog imovnog stanja – njegov prihod je 4714 akči, što je pet puta više od prihoda susjednog Blagoveštenja u istom popisu.

Popis iz 1528. godine bilježi manastir sa jednim monahom, a u popisima sa kraja XVI vijeka, u manastiru se bilježe dva monaha, koji na ime poreza plaćaju 500 akči godišnje.
Manastir je, 1759. godine teško postradao od Turaka, kada je opljačkan i zapečaćen pečatom kadije i kada mu je nametnuta globa od 330 groša.

Manastir je ostao zatvoren tri godine dok nametnuti dug nije isplatio novi iguman Aleksije, koji pored toga kupuje još zemlje, vodenicu i valjaricu (za vunu). Tada je izvršen čitav niz građevinskih radova na crkvi i drugim zgradama manastirskog kompleksa.

Između ostalog, 1765. godine sa istočne strane podignut je konak. Iguman Aleksije vodi računa o duhovnim potrebama pa za manastir nabavlja veći broj bogoslužbenih knjiga i ikona.

Na mjesto igumana manastira, 1786. godine, dolazi Hadži Ruvim, koji oko sebe okuplja mlade darovite ljude, uči ih pismenosti i usmjerava ka ovladavanju duborezačkih, kamenorezačkih i slikarskih vještina.
On je bio i aktivni protivnik nepravednih turskih gospodara i energični borac za prava porobljenog naroda. Uoči austro-turskog rata (1788-1791) on odlazi u Zemun, odakle prelazi u fruškogorske manastire, gdje zbog izbijanja rata i ostaje.
Na drugoj strani, Turci su za odmazdu 6. aprila 1789. godine opljačkali i spalili Voljavču.

 Sakriven od Turaka

Manastir je imao vrlo zapaženu ulogu u Prvom srpskom ustanku. U danima pred izbijanje ustanka u njemu se često skrivao Karađorđe.

Kada je 1805. godine formiran Praviteljstvujušči Sovjet (vlada), Karađorđe je za prvo njegovo sjedište odredio manastir Voljavču. Razloge za ovu odluku treba prije svega, tražiti, u činjenici što je manastir smješten u brdima, usred guste šume, daleko od puteva i Turaka.

U manstirskom konaku izgrađenom 1765. godine, koji spada u red najznačajnijih i najstarijih konaka u Srbiji, 1805. godine bilo je sjedište Praviteljstvujuščeg sovjeta srpskog, prve Karađorđeve vlade, na čijem čelu je bio prota Matija Nenadović.
Izgradnja manastira Voljavče nastavljena je 1838. godine, kada je Janićije Đurić na zapadnoj strani crkve podigao veliku kulu zvonaru.

Manastirski kompleks je svoj današnji izgled dobio 1865. godine izgradnjom konaka na južnoj strani crkve.
Do manastira se stiže putem Topola – Kragujevac preko Šatornje i Stragara. U Stragarima se skreće na put za Voljavču. Za svaki slučaj – pitajte. Putokazi nisu baš česti uvijek.

Zoran Šumadinac/aura.ba

Komentari

komentara

error: Content is protected !!