Tajne iz Jevrejskog groblja u Višegradu: Zbog zabranjene ljubavi mlada Jevrejka iz porodice Rajner skočila u hladnu i valovitu Drinu

Zahvaljujući legendi sačuvana je tužna priča o mladoj i lijepoj višegradskoj Jevrejki koja se za vrijeme Prvog svjetskog rata zaljubila u naočitog austrougarskog oficiraZa malo Jevrejsko groblje u Višegradu narod upražnjava kazati “ni manjeg groblja ni više tajanstvenosti”. Smješteno je na padinskom dijelu naselja Okolišta sa koga vidik puca na čuveni most Mehmed-paše Sokolovića. Prema zapisima groblje datira od 1889. godine.

Do 1908. godine u ovom gradiću na Drini živjelo je 177 Jevreja, da bi njihov broj 1940. godine pao na oko 110 duša. Prije minulog rata u Višegradu je živjela samo jedna jevrejske porodica, Romano. Nažalost, i ova loza se iselila, tako da danas u Višegradu nema Jevreja.

Šta kaže legenda?

Iza narušene željezne ograde sa prepoznatljivim jevrejskim znakom, šestokrakom zvijezdom, nalazi se desetak nadgrobnih ploča. Svaki kamen je tajna za sebe. Pa ipak, jedan spomenik krije najveću tajnu. Nalazi se nedaleko od ulaza u groblje, po strani, odvojen od drugih nadgrobnih spomenika.

Kamena ploča nema obilježja, ali narodna predaja kazuje da ispod počivaju kosti jevrejske djevojke prezimena Rajner. Ime djevojke niti je ko u kamen uklesao, niti je ko u knjigu zapisao. Zahvaljujući legendi sačuvana je priča o mladoj i lijepoj višegradskoj Jevrejki koja se za vrijeme Prvog svjetskog rata zaljubila u naočitog austrougarskog oficira. Oficir je uzvratio ljubav, ali ih je otac djevojke, stari Rajner, uhvatio “na djelu”.

Za ono vrijeme bila je to bruka, izdaja vjere. Otac nije kćerki oprostio grijeh, obrukala je i osramotila sebe i svoju porodicu. Djevojka se odlučuje da svoju ljubav i bruku “okonča” skokom sa Višegradske ćuprije u hladnu i valovitu Drinu. Sahranjena je na ovom groblju, ali odvojeno od drugih, jer tako su nalagali propisi i vjera.

“Podjela” na groblju

Rajnerkina tajna ostaje vječna kao i druge tajne koje prekrivaju kamene ploče. Tajnu krije i spomenik od crnog mermera koji stotinu godina odolijjeva vremenu. Začuđujuće je očuvan epitaf na kome piše:

“Ovdje počiva u vječnom miru Božijem Salamon J. Baruch. Rodio se god.1864. Umro 23. oktobra 1913.”

To je ujedno jedini sačuvani podatak o pokopanom ispod kamena, jer drugdje podataka nema kao i slučaju drugih koji počivaju na ovom malom groblju. Tajna je i usamljeno višestoljetno stablo koje raste na sredini groblja koje se dijeli na sefardski i aškenaski dio. Kako se stablo nekim čudom našlo tačno na granici podjele, podsjeća na kakvog “advokata” koji svjedoči da su eto postajale podjele i na groblju.

Možda mnoge tajne nikada neće biti dokučene, ali jedno je sigurno: Jevrejsko groblje ostaje da svjedoči kako su u Višegradu živjeli Jevreji!

Lotikin grob

Na Jevrejskom grobju nalazi se i grob neobične žene, jedne od najpoznatijih Andrićevih književnih likova – Lotike Celermajer! Prelijepa Jevrejka Lotika je upravljala hotelom “Zur Brucke”, što je u prijevodu sa njemačkog značilo “preko ćuprije”, a kojeg su Višegrađani jednostavno zvali “Lotikin hotel”. Lotika je rođena 1860. godine u Krakovu, kao najstarija od tri sestre Celermajer, a umrla je 1938. u 70. godini života. (aura.ba/M. SMAJLOVIĆ)

Komentari

komentara