Milan Blagojević, zvornički kalemar i voćar: Domaća voćka je i slađa i zdravija od bilo koje uvozne sorte

Od malih nogu gajim ljubav prema voćarstvu, posebno prema domaćim sortama, o čemu najbolje svjedoče više od 150 različitih voćki u mojim voćnjacima i to: jabuke, kruške, dunje, breskve, trešnje i druge vrsta

Muhamed Žunić

Kalemartsvo na našim prostorima ima višestoljetnu tradiciju. Naši preci su ovaj drevni zanat smatrali “svetim”, jer kalemljenje voća zapravo je vid oplemenjivanja divljih u pitome voćke. Poznato je da u dobra, stara vremena znalci ovog jednog od najstarijih zanata nisu kalemili voće samo za svoje potrebe već i komšijama. Ili, kako to lijepo reče vrijedni voćar i kalemar Hajrudin Čebrić iz Pazarića:

“Činili su to iz ljubavi prema voćki i sevapa radi, što je vremenom doprinjelo da plemenitim sortama voća osvoje i divlje rastinje. Nerijetko bi voćku okalemili, pokraj puta, izvora ili potoka da se nađe od koristi putniku namjerniku, ljudima i životinjama.”

Po mišljenju Hajrudina Čebrića, ali i mnogih drugih voćara, proljeće je najidealnije vrijeme za kalemljenje, a poljoprivredni eksperti smatraju da se voće može kalemiti u toku cijele godine.

Kada su u pitanju najraširenije i najjednostavnije tehnike kalemljenja voća, koje se obično izvode “za svoje potrebe” i u “kućnoj radinosti”, tj kalemljenje voća metodama “na procijep” ili “pod koru”. Po mišljenju većine voćara tada bi “idealno” vrijeme za kalemljenja:
trešnje, “ašlame”, višnje – od kraja januara do kraja marta,
kruške, šljive, dunje, kajsije, breskve i mušmule – od početka marta do početka aprila,
jabuke – od sredine marta do sredine maja mjeseca, itd.

Mile Popović

Prema kazivanju Mileta Popovića, uspješnog voćara i kalemara iz Lijevče Polja kod Bosanske Gradiške, danas se kalemarstvom bave rijetki ali vrhunski majstori ovog zanata “koji kaleme sve i u svako doba godine.”

Popović kaže za sebe da je jedan od rijetkih voćara koji se bave uzgojem sadnica južnog voća: limuna, mandarine, narandže, klemetine, grejpfruta…

“Skoro dvije decenije uspješno uzgajam i kalemim, između ostalog, sadnice mediteranskog voća” – kazuje ovaj voćar.

Međutim, danas je prava rijetkost promaći kalemare koji kalemljenjem oplemenjuju autohtone sorte voća. Među takvima su Muhamed Žunić iz Skokova kod Cazina i Milan Blagojević iz Karakaja kod Zvornika.

Ovi istaknuti voćari i kalemari s ponosom ističu kako žele “vratiti” izvorne sorte u voćnjake i tako im produžiti vijek trajanja, jer u pojedinim dijelovima naše domovine ovo voće je iskorijenjeno. Lijepo je to Milan kazao:

“Domaća voćka je i slađa i zdravija od bilo koje uvozne sorte! Od malih nogu gajim ljubav prema voćarstvu, posebno prema domaćim sortama, o čemu najbolje svjedoče više od 150 različitih voćki u mojim voćnjacima i to jabuke, kruške, dunje, breskve, trešnje i druge vrsta. Sladokusci posebno cijene moje jabuke izvornih naziva ‘zelenika’ i ‘kolačuša’ ili ‘zimnjača’. “

Istu ljubav prema domaćim sortama gaji njegov cazinski kolega, Muhamed Žunić, certificirani voćar, kalemar, orezivaču, koji je posebno cijenjen u svom kraju kao čuvar i njegovatelj tradicije u voćarstvu.

Sadnica sa 12 kalemova

U poroodičnom dvorištu supružnika Senite i Muhameda Žunića imaju sadnice jabuke i kruške na kojima ima i po 12 novih kalemova. Žunići vele:

“To su sve autohtone sorte, odnosno stare jabuke iz ovog podneblja i to preporučujem svim ljudima koji imaju malo zemlje. Na ovaj način na jednom stablu mogu imati različite vrste jabuka, što je ustvari jedan pravi mali voćnjak. (aura.ba/M. SMAJLOVIĆ)