Manastir Grgeteg: SVETINJA KOJA VAS POZIVA

 Nedaleko od Novog Sada i Beograda, na Fruškoj Gori se nalazi pravo pravoslavno carstvo u malom, pa ne čudi zašto se za Frušku Goru često može čuti naziv Srpska Sveta Gora ili Mala Sveta Gora. Jedan od brojnih manastira na Fruškoj Gori je i srednjevjekovni ženski manastir Grgeteg.

Prema predanju, manastir Grgeteg osnovao je despot Zmaj Ognjeni Vuk 1471. godine, sa željom da u njega smjesti svog slijepog oca despota Grgura, hilandarskog monaha. Ova legenda nema istorijsko utemeljenje.

Prvi pomen o manastiru je u turskim fermanima vođenim tokom XVI vijeka, a vjerodostojne podatke daju u i tri turska dokumenta iz 1619. godine.

Krajem XVII vijeka započela je obnova cjelokupnog manastirskog kompleksa sa crkvom. Obnova je trajala do 1720. – 1722. godine.

Zidanje nove crkve započeto je najkasnije 1768. godine, a završeno 1771. godine. Ovi podaci nalaze se upisani na žrtveniku od crvenog mermera u oltaru i uklesani u ploči od bijelog mermera, u zapadnom zidu priprate.

Zalaganjem arhimandrita Ilariona Ruvarca manastir je obnovljen 1901. godine pod rukovodstvom arhitekte Hermana Bolea.

Velika razaranja manastir je pretrpio za vrijeme Drugog svjetskog rata. Godine 1950. obnovljena je crkva, a 1965. godine i konaci.

Posljednjim konzervatorsko – restauratorskim radovima, izvedenim tokom 2000. godine, rekonstruisan je toranj crkve.

Manastirska crkva posvećena Sv. Nikoli je krstoobrazne osnove, sa osmostranim kubetom oslonjenim na pilastre. Unutrašnjost crkve koncipirana je u baroknom duhu. Oblici i rješenja svodova daju veoma dobru akustiku. Tradicionalno obilježlje srpske crkvene arhitekture – kube, koje je srušeno 1893. godine zbog statičkih problema, nije obnavljano. Umjesto barokne, zvonik je dobio izduženo zvonoliku kapu.

Prvi zidani rokajni ikonostas u Grgetegu je oslikao i pozlatio Jakov Orfelin 1774 – 75. godine. Ovo Orfelinovo najstarije poznato djelo, stradalo je u požaru 1841. godine. Sadašnji ikonostas izveden je u kombinaciji kamena i metala, sa slikama poznatog umjetnika epohe akademizma, Uroša Predića.

Zgrade konaka manastira Grgeteg u pisanim dokumentima pominju se sredinom XVIII vijeka, kao konaci koji su ranije nastali ili su podignuti i obnovljeni za vijeme vladike Isaije Đakovića i mitropolita Vićentija Popovića (početak XVIII veka).

Današnji četvorostrani oblik konaci su dobili između 1751. i 1760. godine.

Svakako preporučujem svima koji vole dobru arhitekturu i ko osjeća da mu je potreban duhovni mir ili da se napuni svjatoga duha da posjete ovu vjekovnu svetinju.

 Zoran Šumadinac/aura.ba

error: Content is protected !!