Infektologija: Savremene metode i terapije u liječenju hepatitisa

Kako se liječi hepatitis C? Akutni hepatitis poslije šest mjeseci „nijemo” prelazi u hronični, a prvi simptomi se javljaju tek sa pojavom komplikacija ciroze jetre.Danas za liječenje hepatitisa C postoji nekoliko moćnih lijekova koji direktno djeluju na umnožavanje virusa. Novom, savremenom terapijom koja podrazumijeva uzimanje jedne tablete dnevno tokom 12 nedjelja izliječenje se postiže kod 98 do 100 odsto oboljelih

Hepatitis C virusna infekcija je jedan od vodećih uzroka hroničnog hepatitisa, ciroze jetre i hepatocelularnog karcinoma u svijetu. Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (WHO), virusom hepatitisa C je zaraženo 115 miliona stanovnika (1,6 odsto), a hronični hepatitis C ima 71 milion (1,1odsto). Jedna od ključnih odlika hepatitis C virusa (HCV) je sposobnost izbjegavanja imunološke odbrane domaćina. Kod 80 odsto zaraženih virus ostaje doživotno prisutan u jetri, krvi ili/i u nekim drugim tkivima.

U prvih 15 do 20 godina hronični hepatitis C je bez ikakvih simptoma i znakova bolesti, te dugo ostaje neprepoznat. Do danas je u svijetu dijagnostikovano samo 20 odsto oboljelih, a liječeno je manje od 10 odsto. Većina zaraženih ne zna za svoju bolest i na taj način infekciju širi na druge.

Prenošenje virusa

HCV se prenosi putem krvi. Do trenutka kada je počelo testiranje dobrovoljnih davalaca krvi na prisustvo antitijela na ovaj virus, najčešći put prenosa infekcije je bio transfuzijama krvi.
HCV se danas najčešće širi među uživaocima psihoaktivnih supstanci upotrebom zajedničkih igala, špriceva ili pribora za ušmrkavanje narkotika.

HCV se može prenijeti seksualnim putem, tetoviranjem ili drugim načinima ukrašavanja tijela pri kojima se povrijeđuje koža, a rjeđe u toku porođaja sa majke na dijete, u bliskim kontaktima unutar porodice (zajedničkom upotrebom pribora za ličnu higijenu) ili izuzetno rijetko prilikom medicinskih intervencija nesterilisanim instrumentima (hemodijaliza, endoskopije, stomatološke intervencije). Kod oko 30 odsto zaraženih način infekcije je nepoznat

Kako se liječi hepatitis C?

Akutni hepatitis poslije šest mjeseci „nijemo” prelazi u hronični, a prvi simptomi se javljaju tek sa pojavom komplikacija ciroze jetre.Danas za liječenje hepatitisa C postoji nekoliko moćnih lijekova koji direktno djeluju na umnožavanje virusa. Novom, savremenom terapijom koja podrazumijeva uzimanje jedne tablete dnevno tokom 12 nedjelja izliječenje se postiže kod 98 do 100 odsto oboljelih

Razvoj bolesti

Nakon zaražavanja i inkubacionog perioda od jednog do dva mjeseca, razvija se akutni hepatitis koji je kod većine oboljelih bez ikakvih simptoma i može se samo laboratorijski dijagnostikovati. Akutni hepatitis poslije šest mjeseci „nemo” prelazi u hronični, a prvi simptomi se javljaju tek sa pojavom komplikacija ciroze jetre (žutilo, pojava modrica po koži, krvarenje iz desni, krvarenje iz proširenih vena jednjaka, voda u trbuhu, otoci potkoljenica).

Prema podacima WHO, 2015. godine je u svijetu od ciroze jetre ili karcinoma jetre uzrokovanim HCV-om umrlo 399 hiljada ljudi. Od hepatitisa C ne umire se samo zbog bolesti jetre. HCV ima sposobnost da se umnožava ne samo u ćelijama jetre već i u limfocitima, ćelijama pljuvačnih žlijezda, žučnih vodova i drugim tkivima.

Dugogodišnje prisustvo virusa uzrokuje stalnu stimulaciju odbrambenog sistema domaćina, što dovodi do nesvrsishodne produkcije čitavog spektra antitijela uperenih protiv sopstvenih tkiva. Tako se hepatitis C dovodi u vezu sa nekim autoimunim bolestima među kojima je i poremećaj rada štitne žlijezde.

Hepatitis C može dovesti do poremećaja metabolizma šećera i masti, uzrok je nastanka određenog tipa šećerne bolesti, a sa tim i povećane smrtnosti od kardiovaskularnih i cerebrovaskularnih bolesti. Od 2000. do 2015. smrtnost od virusnih hepatitisa na globalnom nivou je porasla za 22 odsto.

Liječenje hepatitisa C

Prirodni tok hepatitisa C se može promeniti. Hepatitis C je danas izlječiva bolest, samo je treba na vrijeme otkriti i primijeniti adekvatnu terapiju. Danas za liječenje hepatitisa C postoji nekoliko moćnih lijekova koji direktno djeluju na umnožavanje virusa.

Novom, savremenom terapijom koja podrazumijeva uzimanje jedne tablete dnevno tokom 12 nedjelja izliječenje se postiže kod 98 do 100 odsto oboljelih. Izbor lijeka zavisi od genotipa virusa i stadijuma bolesti jetre. Sagledavanjem zdravstvenog problema infekcije HCV u svijetu i imajući u vidu efikasnost novih antivirusnih lijekova, WHO je postavila za cilj eliminaciju hepatitisa C do 2030.

Terapijska opcija za liječenje hepatitisa C koja podrazumijeva kombinaciju pegilovanog interferona (injekcije jednom nedjeljno u toku 24 do 48 nedelja) i ribavirina (četiri do šest tableta dnevno). Pegilovanim interferonom i ribavirinom izliječenje se postiže kod 50 do 80 odsto liječenih, u zavisnosti od genotipa virusa.

Pegilovani interferon ima ozbiljna neželjena djejstva kao što su temperature, groznica, alergijske promjene na koži, nesanica ili depresija. Ovom terapijom ne mogu biti liječeni oboljeli od hroničnog hepatitisa C u stadijumu ciroze jetre, oboljeli sa sniženim brojem trombocita, oni koji imaju transplantirane organe ili tkiva, ozbiljne kardiovaskularne ili psihijatrijske bolesti.

U evropskim i američkim vodičima iz 2016. godine pegilovani interferon se više ne preporučuje za liječenje hroničnog hepatitisa. Cijena savremene terapije nije veća od troškova liječenja komplikacija ciroze (karcinom jetre, česta krvarenja iz proširenih vena jednjaka, otkazivanje jetre) za koje je jedina terapijska opcija transplantacija jetre. Da li život oboljelih od hroničnog hepatitisa C može i smije da ima cijenu u eri kada postoje efikasni lijekovi za izliječenje?

 

Dijagnostika

Pacijenti sa pozitivnim antitijelima na HCV se otkrivaju najčešće pri dobrovoljnom davanju krvi, sistematskim pregledima, pripremama za vantjelesnu oplodnju ili u okviru dijagnostike drugih oboljenja. Pozitivna antitijela na HCV ne moraju podrazumijevati bolest – za potvrdu infekcije su neophodna molekularna testiranja na prisustvo RNK virusa u krvi.

Da bi RNK HCV pozitivna osoba bila liječena potrebno je znati genotip virusa jer on određuje izbor lijeka. Kamen spoticanja u dijagnostici hepatitisa C je i procjena stadijuma bolesti jetre (stepen fibroze) koja se u većini zemalja na Balkanu još uvijek određuje biopsijom jetre, što je invazivna metoda sa rizikom od ozbiljnih komplikacija koja se u svijetu više ne koristi za virusne hepatitise.
Danas postoje aparati za mjerenje elasticiteta jetre (fibrosken) i fibro-testovi kojima se određuje stepen fibroze jetre, a samim tim i stadijum bolesti.

Rješenje problema

Vizija WHO da se do 2030. godine u cijelom svijetu zaustavi širenje virusnih hepatitisa i da svi koji žive sa virusom hepatitisa C ili B imaju pristup bezbjednom i efikasnom liječenju zvuči veoma optimistično ali realno. Međutim, ostaje pitanje da li BiH, Srbija, Crna Gora… mogu slijediti cilj WHO da eliminiše hepatitis C do 2030. godine i ukloni ovu ozbiljnu prijetnju javnom zdravlju? (Autorka teksta: Prof. dr Milotka Fabri sa Klinike za infektivne bolesti Klinickog centra Vojvodine)

Komentari

komentara

error: Content is protected !!