Evo zašto se za Vaskrs/Uskrs farbaju jaja i šta to tačno znači! Zašto su se u Jerusalemu rugali hrišćanima?

Prema jednoj legendi, stanovnici Jerusalima su se rugali hrišćanima da Hristos nije vaskrsao jer je to nemoguće, kao što nije moguće da kokoške snesu crvena jaja. Slijedeće godine, na dan Vaskrsa, sve kokoške u Jerusalimu su snijele crvena jaja.


Vaskrs ili Uskrs je hrišćanski praznik kojim se proslavlja Isusovo vaskrsenje iz smrti. Po hrišćanskom vjerovanju, to se desilo trećeg dana poslije njegove smrti, uključujući i dan smrti: tj. prve nedjelje posle Velikog petka. To je pokretni praznik i praznuje se poslije jevrejske Pashe (heb. pessach) u prvu nedjelju poslije punog mjeseca, koji pada na sam dan proljećne ravnodnevnice, ili neposredno poslije nje.

Kod istočnih hrišćana, Vaskrs najranije može da padne 4. aprila, a najkasnije 8. maja, a kod zapadnih hrišćana uvijek pada između 22. marta i 25. aprila.

Zašto se farbaju jaja za Vaskrs

Farbanje jaja na Vaskrs spada u najstarije hrišćanske običaje. Zašto je to tako, govori slijedeća priča:

Kada je Marija Magdalena došla u Rim da pripovijeda jevanđelje, stigla je i do cara Tiberija. Kao poklon mu je donijela korpu jaja. Car nije vjerovao u Hristovo vaskrsenje i rekao je da bi to bilo kao kada bi bijela jaja u korpi promijenila boju. Marija Magdalena je na to rekla: „Hristos vaskrse“, i sva jaja u korpi su postala crvena.

Prema drugoj legendi, stanovnici Jerusalima su se rugali hrišćanima da Hristos nije vaskrsao jer je to nemoguće, kao što nije moguće da kokoške snesu crvena jaja. Slijedeće godine, na dan Vaskrsa, sve kokoške u Jerusalimu su snijele crvena jaja.

Crvena boja je simbol radosti i vaskrsenja, a prvo crveno jaje se čuva do narednog Uskrsa kao „čuvarkuća“, tj. zaštitnik porodice.

Simbolika farbanja jaja za Vaskrs

Farbanje jaja vrši se u spomen na događaj kada je sveta Marija Magdalena Mironosica (to je ona djevojka koja je sa Presvetom Bogorodicom, neprekidno bila uz Hrista u toku njegovog golgotskog stradanja, i kojoj se Hristos prvoj javio po Vaskrsenju), putovala u Rim da propovijeda Jevanđelje, i posjetila cara Tiberija.

Tada mu je, u znak pažnje, kao novogodišnji poklon, predala crveno jaje, i pozdravila ga riječima: Hristos Vaskrse.

Crvena boja simboliše Spasiteljevu, nevino prolivenu krv na Golgoti, ali je crvena boja istovremeno i boja vaskrsenja. Jer vaskrsenja nema bez stradanja i smrti. To je, dakle, prvenstveno boja hrišćana i crkve, bez obzira što su neki pojedinci i pokreti kroz istoriju pokušavali da ovu boju prisvoje i kompromituju.

Tucanje jajima za Vaskrs
Na stolu stoji ukrašena činija sa ofarbanim jajima. Domaćin prvi uzima jedno jaje, a za njim svi ukućani. Tad nastane veselje i takmičenje čije je jaje najjače. To predstavlja veliku radost za djecu. Prilikom tucanja izgovara se, takođe, Hristos Vaskrse i Vaistinu Vaskrse.

Na Vaskrs se prvo jede kuhano vaskršnje jaje, a onda ostalo jelo. Toga dana, ako gost dođe u kuću, prvo se dariva farbanim jajetom, pa se onda poslužuje ostalim ponudama.

Strašnik, stražar, čuvarkuća

Vaskrs se prepoznaje i po crvenom jajetu. Jaje se smatra univerzalnim simbolom života i plodnosti. Mit o postanku svijeta iz jajeta poznat je kod mnogih starih naroda. Po vjerovanju Indusa iz gornje polovine ljuske je nastalo nebo, a od donje – zemlja. Kod hrišćana simbol vaskršnjeg jajeta je u slijedećem: kao što pile, bez ičije pomoći spolja, kada dođe vrijeme, sopstvenim moćima razbije ljusku i izlazi na svjetlost dana, tako i Hristos sopstvenim snagama razbija okove groba – smrti, vaskrsava i donosi novi život svima koji vjeruju u Njegovu riječ i božansku moć.

Prvo ofarbano jaje, koje je obavezno crveno, čuva se u domu, kraj ikone, do sledećeg Vaskrsa. Naziva se stražar, stražnik, čuvar ili čuvarkuća, jer se vjeruje da ukućanima čuva zdravlje.

Komentari

komentara