Aura u posjeti manastiru Žica: Iscjeljujuće moći tijela oca Kleopa

Mjesto na kom se gradio manastir bilo je podjednako udaljeno i od Carigrada i od Rima, što je tumačeno tako da je Srbija na raskršću između pravoslavnog Istoka i rimokatoličkog Zapada.

Manastir Žiča je manastir Srpske pravoslavne crkve koji se nalazi u blizini grada Kraljeva. Manastir, zajedno sa Crkvom svetog uspenja je sagradio prvi kralj Srbije, Stefan Prvovjenčani.

Manastir je uništen u 13. vijeku, ali je ponovo sagradio kralj Stefan Milutin početkom 14. vijeka. Istorija manastira Žiče počela je onog trenutka kada je sedamanestogodišnji Rastko Nemanjić odlučio da napusti dvor svog oca Stefana Nemanje i posveti se monaškom životu na Svetoj gori Atoskoj. Kada se početkom XIII vijeka vratio sa Svete gore u Srbiju sa moštima svetog mu roditelja Simeona Mirotočivog, srpska država je bila potrešena sukobom između Stefana i Vukana. Pomirivši zavađenu braću Sveti Sava je zajedno sa Stefanom odlučio da sagradi manastir Žiču kao srpsku carsku lavru.

Mjesto na kom se gradio manastir bilo je podjednako udaljeno i od Carigrada i od Rima, što je tumačeno tako da je Srbija na raskršću između pravoslavnog Istoka i rimokatoličkog Zapada. Crkva u manastiru Žiči koja je posvećena Hristovom Vaznesenju (Sveti Spas) građena je oko dvadeset godina. Crkva je kao cjelina predstavljala ne samo manastirski hram već i katedralu prvog srpskog arhiepiskopa. U građenju crkve uočavaju se novine u odnosu na hramove iz vremena Stefana Nemanje. Uz priprat su bile dodate kapele sa kupolicama i malim trijemovima dok je zapadna fasada oblikovana kao pročelje trobrodne bazilike.

Ikone, zlatne sasude i odežde

Kao arhimandrit manastira Studenice Sveti Sava je krenuo 1219. godine u Nikeju, tadašnju prijestonicu vaseljenskog patrijarha i vizantijskog cara. Patrijarh Manojlo Saranten Haritopul i car Teodor I Laskaris dodeljuju arhimandritu Savi “Akt o autokefalnosti srpske crkve”, hirotoničući ga na Cveti 1219. godine za prvog srpskog arhiepiskopa. Manastir Žiča postaje sedište srpske arhiepiskopije.

U manastiru Žiči je već 1220. godine arhiepiskop Sava hirotonisao osmoricu episkopa, da bi 1221. godine na Saboru duhovne i svjetovne vlastele krunisao svog brata Stefana za prvog srpskog kralja. “Kralj se toga dana neiskazanom radošću radovaše, ne radi vijenca kraljevskog, već radi toga što se sa svih strana skupilo mnoštvo naroda koji su došli da vide kako je njegova crkva krasna.

Crkva je bila veličanstvena tako da je svaki koji ju je vidio, mislio da je to zemaljsko nebo.

Kada se arhiepiskop Sava 1220. godine vratio iz Nikeje u Srbiju došlo je i do izvjesnih promjena u arhitektonskom izgledu crkve u Žiči. Sa zapadne strane je dozidana spoljašnja priprata sa četiri stuba i devet traveja, nad njom ima katihumena, a ispred nje visoko zvonik.

Po svemu sudeći tada je porušen zid između zapadnog traveja crkve i stare priprate, a uz oltar crkve su izgrađeni proskomidija i đakonikon. U trećoj deceniji XIII vijeka crkva je premalterisana i obojena u crveno. Vjerujući da crkva počiva na krvi mučenika, što je na Svetoj gori bilo oživotvoreno u crveno obojenom licu hramova kao što su Lavra i Vatoped, Sveti Sava je zahtijevao od majstora da Crkvu Svetog Spasa oboje na isti način.

Povelje kralja Stefana Prvovjenčanog (1196-1228) i njegovog sina, kralja Radoslava (1228.-1234.), spadaju u najstarije istorijske izvore o manastiru Žiči. Nadalje u drugoj, odnosno trećoj deceniji XIII vijeka ove povelje su prepisane u XIV vijeku na zidove prolaza, ispod kule i na ulazu u crkvu.

Poveljama blagočestivih i hristoljubivih srpskih kraljeva manastiru Žiči je darovano preko 57 sela, 8 planina i 217 porodica. Blagodareći kralju Stefanu Prvovjenčanom Žiča je imala jednu od najbogatijih riznica u kojoj su se nalazili riza i pojas Presvete Bogorodice, dio Časnog Krsta, desna ruka i dio glave Svetog Jovana Preteče, mošti svetih apostola i mučenika, ikone, zlatne sasude i odežde.

Krunidba Milana Obrenovića

U posljednjim decenijama XIII vijeka Žiča je oskrnavljena i razrušena posle pustošenja Tatara i njihovih vazala Drmana, Kudelina i kneza Šišmana. Sjedište arhiepiskopije je bilo prenijeto u Peć ali je srpski kralj Stefan Uroš II Milutin (1282.-1321.) preduzeo radove na obnovi razrušenog manastira.

Za vrijeme otomanske vlasti manastir je često bio na meti napada. Preko 150 godina crkva manastira Žiče je bila bez krovnog pokrivača. U jednom zapisu iz 1829. godine govori se da je Žiča samo jedna velika ruševina. Obnova zapuštenog manastira započinje od 1855. godine zahvaljujući trudoljubivom episkopu Joanikiju Neškoviću. Već 1882. godine u Žiči je krunisan kralj Milan Obrenović. Najveće stradanje Žiča je doživela za vrijeme Drugog svjetskog rata kada su Nijemci bombardovali manastir.

Dio sjevernog zida je do temelja porušen a svi objekti koji su se nalazili oko crkve bili su zapaljeni. Nakon bombardovanja je vladika žički Nikolaj Velimirović odveli u internaciju u logor Dahau. Nekoliko decenija kasnije, u proljeće 1999. godine tokom NATO-vog napada SR Jugoslaviju u blizini manastira Žiče palo je nekoliko projektila koji nisu oštetili manastir. Restauracija i obnova manastira Žiče koja je započela 1987. godine još je u toku. U periodu 2006 – 2008. godine obiljježava se osam vijekova postojanja manastira Žiče nizom kulturnih događaja, a planirano je da se u tom periodu završi i uređivanje manastirskog kompleksa i objekata.

Iako je manastir Žiča sam po sebi dovoljna destinacija za obilazak i posjetu, ono što dodatno privlači brojne goste manastira jesu zanimljivosti kojih u njegovoj okolini ima pregršt. Navešćemo samo neke od njih: etno selo Lopatnica ( na oko 25 kilometara udaljenosti od manastira ), Mataruška banja (u neposrednoj blizini, na oko 3 kilometara udaljenosti , Meljanički bazen i Bogutovačka banja (20 – ak kilometara od manastira), čuvena tvrđava grada Magliča i ski staza na planini Goč (na oko 30 kilometara udaljenosti), a posebna zanimljivost je čuvena Dolina jorgovana.

Ja manastir posjećujem često jer mi je blizu, i manastir je matica svih pravoslavnih hramova i manastira i poslije Hilandara je najvažniji za pravoslavlje. Jako puno hodočasnika dolazi iz cijelog svijeta jer je jedinstven. kompleksu manastira počiva tijelo oca Kleopa, monaha koji je svojim moćima iscjelivao hodočasnike i stoga mnogo hodočasnika posjećuje njegov grob i moli mu se za razna iscjeljenja, duhovna i tjelesna.

Zoran Šumadinac/aura.ba

Komentari

komentara

error: Content is protected !!